Παιδί και αυτοεκτίμηση- Ο ρόλος της στη διαμόρφωση των συναισθημάτων

symvouleutiki-kavala.gr,Θεόδωρος Καγιαμπής,Ψυχολόγος

ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ – Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ.

Τα παιδιά τα οποία χαρακτηρίζονται από χαμηλά επίπεδα αυτοεκτίμησης, όταν γίνονται δέκτες κριτικής ή και αποδοκιμασίας από τους ενήλικες και ιδιαίτερα από τους γονείς τους, παρουσιάζουν αισθήματα ενοχής, τα οποία σταδιακά μετατρέπονται σε θυμό. Καθώς πλημμυρίζουν από το δυσβάσταχτο αίσθημα της υποτίμησης, με αργά αλλά σταθερά βήματα, οδηγούνται στην απομάκρυνση και αποξένωση από το άτομο ή τα άτομα τα οποία τα έχουν πληγώσει, ενώ οδηγούνται μέχρι και στο σημείο να κάνουν άσχημες σκέψεις γι’ αυτά. Μετά τις πρώτες αυτές αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα, καταλήγουν στο εξίσου δυσάρεστο αίσθημα της ενοχής.

 

Η ενοχή αυτή, αποτελεί απότοκο της πεποίθησής τους ότι αποτελεί μια αναγκαιότητα η ένδειξη τιμής, αγάπης και σεβασμού απέναντι στους γονείς τους, ό,τι κι αν συμβαίνει. Συνεπακόλουθη αυτής τους της πεποίθησης, είναι η απεγνωσμένη τους επιθυμία να αποκαταστήσουν την τρυφερή σχέση με τους γονείς τους, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να κατηγορούν σφοδρά τον ίδιο τους τον εαυτό. Τους δημιουργείται η πεποίθηση ότι θα πρέπει να εμφανίζονται περισσότερο επιεικείς, διαλακτικοί και υπομονετικοί απέναντι στους γονείς τους. Πολύ συχνά, οδηγούνται να πιστεύουν ότι εν πολλοίς, με τον τρόπο τους, αυτοί προκάλεσαν την κατακριτέα προς αυτούς συμπεριφορά των γονέων τους.

Αναλογιζόμενο τα ανωτέρω, το παιδί με χαμηλή αυτοεκτίμηση, επιδιώκει να αφιερώνει και πάλι, όλο και περισσότερο από το χρόνο του με τους γονείς του και γενικά με τους ενήλικες οι οποίοι είναι σημαντικοί για αυτό. Από την πλευρά τους βέβαια, οι γονείς είναι αυτοί οι οποίοι επαναλαμβάνουν την αποδοκιμαστική ή και επικριτική τους συμπεριφορά. Ως αποτέλεσμα αυτού, επαναλαμβάνεται ο κύκλος της συναισθηματικής και ψυχικής συντριβής του κατακρινόμενου παιδιού. Αισθάνεται και πάλι θυμό και οργή. Δοκιμάζει και πάλι τη σκληρότητα της απομάκρυνσης και της αποξένωσης. Μέχρι που για άλλη μια φορά θα αισθανθεί ένοχο. Επιδιώκει να αφιερώσει κάποιο χρόνο με το γονέα ή τον ενήλικο που το προσέβαλε, ώστε να αποκατασταθεί η υγιής αλληλεπίδρασή τους.

Αυτός ο κύκλος θυμού και ενοχής, εμφανίζεται με ιδιαίτερη συχνότητα. Μόνο αν οι γονείς και γενικότερα οι ενήλικες οι οποίοι αποτελούν σημαντικό κεφάλαιο στη ζωή ενός παιδιού συνειδητοποιήσουν ότι κάπου ίσως συμπεριφέρονται λάθος, υπάρχει η δυνατότητα επίλυσης του προβλήματος. Πρέπει να θεωρείται αυτονόητο άλλωστε, ότι αν ως ενήλικες συμπεριφερόμαστε με αποδοκιμαστική και κατακριτέα διάθεση απέναντι σε ένα παιδί, το μόνο που θα εισπράξουμε είναι θυμός, απομάκρυνση και τέλος αποξένωση. Κανένα παιδί δεν είναι υποχρεωμένο να δέχεται την όποια μορφή κακοποίησης. Είτε λεκτική είτε συναισθηματική. Είναι λογικό και αναμενόμενο να θέλει να μένει μακριά από ανθρώπους που το συμπεριφέρονται σκληρά, το πληγώνουν και το μειώνουν. Με την αναγνώριση της αξίας κάθε παιδιού και την επιβράβευση των επιτυχιών του, μπορούνε να αντιμετωπιστούν ακόμα και ανάρμοστες συμπεριφορές του, δίχως τη μεσολάβηση του κλίματος έντασης και αποξένωσης που δημιουργούν οι αντιδράσεις αποδοκιμασίας και έντονης αρνητικής κριτικής από την πλευρά των γονέων. Κάτι πολύ σημαντικό ιδιαίτερα στα ανήλικα παιδιά μικρής ηλικίας, τα οποία μπορεί να βιώσουν αυτόν τον ψυχοφθόρο κύκλο θυμού και ενοχής χιλιάδες φορές καθώς μεγαλώνουν.

ΘΕΟΔΩΡΟΣ Α. ΚΑΓΙΑΜΠΗΣ

Μ.Α. ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΝΤΙΑΝΑΠΟΛΗΣ Η.Π.Α.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ «Η ΓΑΛΗΝΗ»

ΜΕΛΟΣ E.A.P. INTERNATIONAL