Εφηβεία και διατάραξη συμεριφορικών προτύπων

symvouleutiki-kavala.gr,Ψυχολόγος Καβάλα

ΕΦΗΒΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΡΑΞΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ.

Κατά τη μετάβαση από την παιδική στην εφηβική ηλικία, πολλοί έφηβοι διακρίνονται από μια βασική αδυναμία ή και απροθυμία να μείνουν πιστοί σε κάποιους κανόνες και κώδικες συμπεριφοράς. Πρόκειται για κανόνες και κώδικες οι οποίοι απαιτούνται και διατυπώνονται από ποικίλα κοινωνικά επίπεδα, αρχής γενομένης από την οικογένεια, το σχολικό περιβάλλον και την κοινωνία ευρύτερα. Τα προβλήματα που δυνητικά προκύπτουν από την ανωτέρω αδυναμία και απροθυμία καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα συμπεριφοράς. Από την απλά χαρακτηριζόμενη ως ενοχλητική συμπεριφορά μέχρι και τη σοβαρά αντικοινωνική ή και παραβατική συμπεριφορά. Οι χώροι όπου συνηθέστερα και εντονότερα εμφανίζεται αυτή η συμπεριφορική διαταραχή, είναι αυτοί του σπιτιού και του σχολείου.

Κατά τη διάρκεια της έναρξης της εφηβείας, συμπεριφορές όπως ο επίμονος και γενικευμένος εκνευρισμός καθώς και η ανικανότητα αυτοσυγκράτησης εμφανίζονται ως συνηθέστερες και σοβαρότερες. Όσο δε για τις επιπτώσεις τους, αυτές ξεπερνούν τα όρια της ζωής του παιδιού στο σπίτι και το σχολείο. Αυτό σημαίνει ότι ο έφηβος διατρέχει τον κίνδυνο να χαρακτηριστεί ως άτομο με «διαταραγμένη συμπεριφορά» έως και ανήλικος παραβάτης του νόμου. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι σε αντίθεση με τις προηγούμενες δεκαετίες όπου η εφηβική παραβατική συμπεριφορά ήταν ένα φαινόμενο που αφορούσε κυρίως τον ανδρικό πληθυσμό, πλέον η φυλετική αυτή διάκριση δεν υφίσταται. Επιπρόσθετα, ο μέσος ηλικιακός όρος των εφήβων που παρουσιάζουν αντικοινωνική και παραβατική συμπεριφορά, έχει μειωθεί, σε αντίθεση με τη βιαιότητα των παραπτωμάτων.

 

Ακόμα και ως ενήλικες, συχνά οι άνθρωποι χάνουμε την ψυχραιμία μας και σε αρκετές περιπτώσεις ξεσπάμε μέσα από μια λεκτική έκφραση της επιθετικότητάς μας προς τους άλλους ανθρώπους. Θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψιν ότι στα παιδιά και τους εφήβους ο θυμός αποτελεί μια μορφή αντιδραστικής έκφρασης κυρίως απέναντι σε διάφορες ματαιώσεις. Από το σημείο αυτό όμως μέχρι τα να δίνουμε διέξοδο στο θυμό μας μέσα από έντονα ή συχνά ξεσπάσματα λεκτικής ή σωματικής βίας, σε καμία περίπτωση δε θεωρείται θεμιτό και δε δικαιολογείται. Τέτοιου είδους συμπεριφορές καταλήγουνε συνήθως σε αντικοινωνικές και παραβατικές εκδηλώσεις και άρα σε επιθετικές ή και καταστροφικές ενέργειες.

Οι επιθετικές αυτές συμπεριφορές, καλλιεργούνται ήδη από τη νηπιακή και παιδική ηλικία και εκδηλώνονται ισχυρότερα και καταστροφικότερα κατά τη διάρκεια της εφηβείας. Στα πλαίσια του οικογενειακού περιβάλλοντος και της υποστήριξης και βοήθειας που αυτό μπορεί να προσφέρει, οι γονείς είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν επαρκώς τέτοιου είδους ξεσπάσματα. Σε κάθε περίπτωση, τόσο η υπομονή και επιμονή των γονέων στην προβολή υγιών συμπεριφορικών προτύπων όσο και η συμβολή κάποιου ειδικού, μπορούνε να δράσουν καταλυτικά στην ελαχιστοποίηση και εν τέλει στην απάλειψη των αιτιών της αντικοινωνικής και παραβατικής συμπεριφοράς των εφήβων.

ΘΕΟΔΩΡΟΣ Α. ΚΑΓΙΑΜΠΗΣ

Μ.Α. ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΝΤΙΑΝΑΠΟΛΗΣ Η.Π.Α.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ «Η ΓΑΛΗΝΗ»

ΜΕΛΟΣ E.A.P. INTERNATIONAL